Thông thường bạn sẽ học một lần và sau đó lặp đi lặp lại thông tin để mong muốn có thể ghi nhớ thông tin được tốt hơn. Đây là phương pháp vừa tốn nhiều thời gian mà lại không hiệu quả. Bạn có thể nhớ được trong một khoảng thời gian ngắn nhưng khó duy trì chúng trong lâu dài. Điều này làm bạn không thể giỏi lên trong một lĩnh vực nào đó mà bạn học.
Trong bài viết này bạn sẽ biết cách học hiệu quả hơn.
Phương pháp học theo lớp kiến thức là gì?
Phương pháp thông thường mà chúng ta học đó là theo tuyến tính, đó là một chuỗi hành động tiếp thu kiến thức nối tiếp nhau theo tài liệu. Học tuyến tính có thể là cách học đi theo một trình tự từng bước một.
Còn đối với phương pháp học theo lớp kiến thức thì không học theo tuyến tính mà học theo từng lớp. Học từng lớp với mức độ chi tiết khác nhau, với mỗi lớp sau tăng phần chi tiết hơn. Bắt đầu học với những cấu trúc ít sâu và rộng nhất, sau đó mới tới các thông tin phức tạp và chi tiết.
Học theo lớp là cách xây dựng kiến thức từ nền tảng đến chi tiết, giúp hiểu sâu hơn và cũng là cách giúp bạn giỏi lên trong một lĩnh vực. Mặc khác, để hiểu sâu thì bạn cần nỗ lực từng chút một, mà chúng yêu cầu nhiều kiến thức của chủ đề hơn.
Tại sao học theo lớp kiến thức có hiệu quả
Có 2 loại trí nhớ:
- Trí nhớ ngắn hạn: nhớ thông tin trong khoảng thời gian ngắn.
- Trí nhớ dài hạn: nhớ thông tin trong thời gian lâu dài.
Khi bạn học kiến thức lần đầu tiên thì chúng sẽ được lưu trữ ở trí nhớ ngắn hạn. Muốn nhớ lâu cần có quá trình chuyển kiến thức từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn.
Lý do là hồi hải mã, một bộ phận trong não chỉ có một giới hạn ghi nhớ nhất định, chính vì thế nó không thể xử lý lượng thông tin quá lớn cùng một lúc. Cho nên khi học một chủ đề mới thì bạn cần có chiến lược phù hợp để vượt qua trở ngại này.
Xem thêm: Cách luyện trí nhớ ngắn hạn và dài hạn.
Để làm sao cho quá trình đưa kiến thức vào trí nhớ dài hạn diễn ra hiệu quả hơn thì bạn sẽ dùng đến phương pháp “học theo lớp kiến thức”.
Học theo lớp kiến thức giúp:
- Chia nhỏ kiến thức theo từng lớp giúp tải nhận thức hoạt động tốt hơn. Tải nhận thức là khả năng xử lý thông tin tại một thời điểm.
- Giúp ghi nhớ tốt hơn do vượt qua được giới hạn của trí nhớ ngắn hạn.
- Ký ức được bồi đắp qua từng lớp sẽ giúp chúng bám rễ sâu hơn trong trí nhớ. Càng học kỹ hơn về một chủ đề khiến mọi thứ dễ hiểu hơn. Khi dễ hiểu hơn bạn càng dễ ghi nhớ hơn nhờ những kiến thức tích lũy từ lớp kiến thức trước.
- Bạn có nhiều cách để gợi lại những ký ức khi cần vì bạn có một mạng lưới kiến thức liên kết với nhau.
Các bước của phương pháp học theo lớp kiến thức
Lớp 1: Nền tảng (Xây nền móng)
Bước này tôi dành thời gian để thu thập càng nhiều thông tin chính xác càng tốt. Kỹ thuật được sử dụng ở bước này là đọc tổng hợp các nguồn tài liệu mà tôi tìm được.
Tôi bắt đầu với một cuốn sách và khi gặp một chủ đề, tôi sẽ mở các cuốn sách khác có cùng chủ đề đó, đọc tất cả đồng thời ghi chú, so sánh sự khác biệt về lý thuyết, quan điểm… giữa các chuyên gia trong lĩnh vực. Sau đó, tôi tự hình thành sự hiểu biết và cái nhìn tổng quát của riêng mình về chủ đề.
Những thành phần cốt lõi này thường tập trung vào tựa đề vì nó là thứ rộng nhất bao phủ tất cả sau đó mới đến những phần trong đó. Nhận ra được cốt lõi giống như một tấm bản đồ chỉ đường cho bạn trên con đường chinh phục chủ đề kiến thức.
Nên nhớ rằng, bạn cần học ý chính trước đó là lý do tạo ra sơ đồ tư duy. Bạn sẽ nhìn được toàn bộ chủ đề trong nháy mắt và chỉ một lần. Sau đó là thời gian học những thứ phức tạp xuất hiện. Bạn có thể thấy chúng ta học từ cái lớn đến cái nhỏ.
Ví dụ: Trong bộ môn Siêu Trí Nhớ bạn sẽ nhận ra nền tảng sẽ là 3 thứ: mã hóa, lưu trữ và truy xuất thông tin.
Lớp 2: Các khái niệm trọng tâm (Xây cột)
Trong một chủ đề thì sẽ có nhiều khái niệm mới, bạn nên tập trung vào học những khái niệm này để nắm bắt được bao quát về chủ đề đó. Tuy chúng có số lượng ít nhưng lại quan trọng vì theo như quy tắc 80-20 chúng sẽ giúp bạn hiểu phần lớn về chủ đề đó.
Ví dụ: Trong bộ môn Siêu Trí Nhớ bạn cần hiểu được các khái niệm sau đây là nắm gần như được toàn bộ phương pháp.
+Mã hóa: Major System, PAO,…
+Lưu trữ: Lâu đài trí nhớ, phương pháp kể chuyện,…
+Truy xuất: Ôn tập chủ động, lặp lại ngắt quãng,…
Lớp 3: Chi tiết (Viên gạch)
Chi tiết thì bạn chỉ cần chọn ra từ khóa, từ khóa là những từ hoặc cụm từ quan trọng giúp bạn nắm bắt ý chính của một nội dung mà không cần phải ghi nhớ từng câu chữ. Nó giống như cột mốc trên bản đồ, chỉ cần nhớ cột mốc, bạn sẽ dễ dàng tìm lại toàn bộ con đường.
Tại sao từ khóa giúp ghi nhớ tốt hơn:
- Giảm tải cho não: Thay vì cố gắng nhớ cả đoạn dài, chỉ cần nhớ vài từ quan trọng để gợi lại nội dung.
- Dễ dàng ôn tập: Khi xem lại bài, bạn chỉ cần nhìn vào từ khóa là có thể hồi tưởng lại toàn bộ nội dung.
Ví dụ: Lúc này khi học Siêu Trí Nhớ bạn sẽ đi vào các chi tiết như:
+Mã hóa số: chuyển đổi số sang chữ, hình dạng tương tự,…
+Lâu đài trí nhớ: không gian thân thuộc, loci,…
+Ôn tập ngắt quãng: đường cong quên lãng, phần mềm Anki,…
Chất kết dính các lớp kiến thức (Hồ vữa)
Qua ba bước trên vẫn chưa đủ để bạn giỏi lên trong một lĩnh vực mà cần một chất kết dính nữa.
Liên kết kiến thức mới với kiến thức cũ
Liên kết để tạo kết cấu kiến thức vững chắc theo thời gian. Giống như vữa hồ sẽ giúp kết dính các viên gạch lại với nhau giúp ngôi nhà đứng vững.
Liên kết đề cập đến việc liên kết nội dung cần ghi nhớ kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm hiện có. Khi học các chủ đề, việc chuyển đổi sang ngôn ngữ của chúng ta mang đến hiệu quả rất cao, vì hệ thống ngôn ngữ, phong cách tường thuật và thói quen của chúng ta cũng thuộc về “kiến thức và kinh nghiệm hiện có”.
Trong một chủ đề, bạn đã ghi nhớ hai điểm kiến thức cốt lõi trước đó. Trong lần học thứ ba, hai điểm cốt lõi trên sẽ trở thành kiến thức và kinh nghiệm trước đây của bạn. Sau đó, khi bạn kết hợp nội dung không quen thuộc còn lại của đoạn này với kiến thức và kinh nghiệm hiện có của bạn, việc ghi nhớ sẽ trở nên hiệu quả hơn rất nhiều.
Cách liên kết: Sau khi ghi nhớ các từ khóa và các điểm kiến thức, hãy ghi nhớ mối quan hệ giữa chúng: đồng đẳng, nhân quả, thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện,… Tiếp đến, hãy sử dụng hệ thống và logic ngôn ngữ của riêng bạn để xâu chuỗi các từ khóa lại với nhau.
Bạn hãy tự mình “xử lý” các điểm kiến thức. Để có thể ghi nhớ các đoạn văn bản lớn, chìa khóa để “xử lý” chính là mô tả nó bằng ngôn ngữ của chính mình. Quá trình xử lý càng tốt, bộ nhớ của bạn cũng sẽ càng tốt.
Ví dụ: Lấy một ví dụ thế này trong khi tôi học về Siêu Trí Nhớ đó là khi tôi học về trí nhớ ngắn hạn và dài hạn thì tôi liên kết kiến thức này với việc rót sữa vào chai. Tôi sẽ diễn giải theo logic của bản thân đó là thùng sữa giống như thông tin, phễu giống như trí nhớ ngắn hạn, chai sữa giống như trí nhớ dài hạn.
Phương pháp ghi chú Zettelkasten
Phương pháp ghi chú Zettelkasten là cách ghi chú giúp bạn học theo lớp kiến thức. Ngoài ra, nó cũng giúp bạn dễ dàng ôn tập và liên kết để củng cố các kiến thức mới này.
Phương pháp Zettelkasten đòi hỏi bạn phải liên tục ghi chú và tổ chức thông tin trong suốt quá trình học. Nó sẽ giúp bạn xây dựng được một mạng lưới kiến thức vững chắc theo thời gian.
Bởi vì nếu bạn không thể cố định dữ liệu của mình vào một hệ thống, thì mỗi lần bạn chỉ đang khuấy một bát súp chữ cái và tự gây ra rất nhiều bực bội cho bản thân mà thôi. Việc này đòi hỏi rất nhiều sự tập trung và năng lượng tinh thần – làm, gỡ, làm lại, lặp đi lặp lại, xóa,…
Tóm lại
Học theo lớp kiến thức giống như xây một tòa nhà: nền móng vững thì tầng trên mới chắc. Khi ta tiếp cận kiến thức theo từng lớp, mỗi khái niệm mới sẽ dựa trên những gì đã hiểu trước đó, giúp việc tiếp thu dễ dàng hơn và ghi nhớ lâu hơn. Điều quan trọng là kiên nhẫn, không nhảy cóc, và luôn củng cố nền tảng trước khi mở rộng. Học theo lớp kiến thức – đó chính là cách để giỏi lên trong một lĩnh vực.
