Giả sử bạn đi chợ nhưng không có danh sách đồ cần mua, đèn trong chợ lại tắt tối om và không có bản đồ. Bạn sẽ mất rất nhiều thời gian và di chuyển vô định.
Ngược lại, nếu bật đèn, có danh sách rõ ràng, có bản đồ chỉ đường và đã từng tập dượt trước, bạn sẽ hoàn thành việc mua sắm cực kỳ nhanh chóng.
Hầu hết mọi người đọc tài liệu từ đầu đến cuối như đọc tiểu thuyết. Đọc tiểu thuyết cần sự bất ngờ, nhưng đọc để học thì cần biết trước nội dung để thông tin dễ bám vào não hơn.
Chính vì thế cần priming trước khi học.
Priming là gì và tại sao nó hiệu quả?
Khi tiếp nhận thông tin mới, não bộ của bạn phải thực hiện hai nhiệm vụ cùng lúc:
- Hiểu thông tin đó là gì.
- Xác định xem thông tin đó khớp vào đâu trong hệ thống kiến thức hiện có.
Nếu não phải tiếp nhận lượng lớn thông tin mới và làm cả hai việc cùng một lúc, nó sẽ nhanh chóng bị quá tải và quên bớt dữ liệu. Trí nhớ giống như một mạng lưới các ý tưởng liên kết với nhau. Nếu kiến thức mới không tìm được chỗ trong mạng lưới này, nó sẽ bị loại bỏ.
Priming giúp bạn chủ động xây dựng bộ khung trước. Khi bắt đầu học chi tiết, não bạn đã có sẵn vị trí để xếp thông tin vào, giúp việc ghi nhớ diễn ra dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều. Quá trình này chỉ mất từ 5 đến 10 phút.
Bằng cách định hình bối cảnh trước khi bắt đầu tiếp thu nội dung của một môn học cụ thể, bạn có thể tận dụng phương pháp loci hiệu quả hơn.
Ví dụ: khi học về tâm lý học trẻ em, hãy định hình bối cảnh bằng cách tưởng tượng về một địa điểm gắn liền với tuổi thơ của chính bạn, rồi dùng nơi đó làm các điểm ghi nhớ (loci) của mình.
Việc tạo dựng bối cảnh này trước khi học chứ không phải trong lúc đang học chính là công đoạn quan trọng của quá trình rèn luyện trí để sau đó kết nối thông tin mới vào.
Lưu ý:
+Thời gian thực hiện ngắn: Chỉ mất từ 5 đến 10 phút. Nếu tốn nhiều thời gian hơn, nghĩa là bạn đang đi quá sâu vào chi tiết thay vì tập trung vào bức tranh toàn cảnh.
+Cảm giác thoải mái: Bạn cảm thấy tự tin và sẵn sàng tiếp nhận bài học vì đã nắm được cách tư duy, dù chưa đi sâu vào nội dung.
+Loại kiến thức nắm được: Bạn sở hữu một góc nhìn tổng quan tốt thay vì ghi nhớ vẹt các định nghĩa hay chi tiết nhỏ lẻ.
4 bước thực hiện
Bước 1: Đặt giờ 10 phút
Giới hạn thời gian ép bộ não phải hoạt động siêu hiệu quả và lọc ra thông tin quan trọng. Tạo cảm giác cấp bách giúp tăng khả năng tập trung.
Chuẩn bị priming không được quá 10 phút, nếu quá thời gian thì chỉ còn là đọc thông thường.
Bước 2: Xác định mục tiêu học tập chính
Đặt ra câu hỏi trước khi học:
Tại sao mình cần học cái này?
Cần tìm thông tin gì?
Thầy cô nhấn mạnh phần nào?
Giáo trình yêu cầu gì?
Việc biết rõ mục tiêu giúp chuyển từ trạng thái đọc bị động sang chủ động “săn tìm” câu trả lời.
Bước 3: Lướt nhanh tài liệu
Xem lướt qua nhiều nguồn tài liệu cùng lúc (như slide giảng bài và giáo trình) để nắm các ý chính từ nhiều góc nhìn khác nhau.
Lướt qua toàn bộ tài liệu thật nhanh: xem tiêu đề, từ in đậm, hình ảnh, sơ đồ và các khái niệm cốt lõi.
Áp dụng quy tắc 80/20: 20% lượng thông tin cốt lõi (tiêu đề, từ khóa) sẽ mang lại 80% giá trị hiểu biết ban đầu. Chi tiết sâu hơn sẽ bổ sung sau.
Step 4: Vẽ lại tiến trình tư duy
Đưa ra nhận định và giả thuyết: Sau khi thu thập các ý tưởng chính, hãy so sánh, đối chiếu và dự đoán sự liên hệ giữa chúng. Đặt câu hỏi xem ý tưởng này ảnh hưởng thế nào đến ý tưởng khác và đưa ra giả thuyết sơ bộ.
Dùng bút và giấy vẽ lại các khái niệm chính vừa lướt qua và dùng mũi tên/hộp thoại để thể hiện mối liên hệ giữa chúng.
Thử vẽ lại từ trí nhớ. Không cần lo lắng đúng sai ngay từ đầu; mục tiêu là kích thích não bộ làm quen với cách tư duy về chủ đề, thay vì cố ghi nhớ. Nếu vẽ sai hoặc quên cũng không sao, vì hiệu ứng siêu hiệu chỉnh sẽ giúp bạn ghi nhớ sâu hơn khi chính thức học lại phần đó.
Kết luận
Việc priming chỉ là bước ban đầu. Sau đó mới là đi vào bước học.
