Sức mạnh của câu chuyện trong ghi nhớ: Câu chuyện định hình ký ức của chúng ta như thế nào?

Sức mạnh của câu chuyện trong ghi nhớ: Câu chuyện định hình ký ức của chúng ta như thế nào?

“Voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.”

Chắc hẳn bạn vẫn nhớ đây là các lễ vật trong truyền thuyết Sơn Tinh Thủy Tinh. Truyền thuyết này đã tồn tại hàng nghìn năm. Điều gì giúp nó tồn tại lâu đến như vậy?

sơn tinh thủy tinh

Những câu chuyện đã một phần của văn hóa con người hàng thế kỷ, chúng có ý nghĩa trong giao tiếp, giáo dục và giải trí. Từ những bản hùng ca, những câu chuyện lịch sử đến những câu chuyện cổ tích, câu chuyện luôn là công cụ mạnh mẽ cho việc định hình ký ức và sự hiểu biết của chúng ta về thế giới xung quanh. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá sức mạnh của câu chuyện trong ghi nhớ, lợi ích của kể chuyện đối với trí nhớ và khoa học đằng sau sức mạnh của câu chuyện.

Tại sao câu chuyện giúp ghi nhớ tốt hơn?

Các nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học và tâm lý học đã cung cấp thông tin về các cơ chế bên dưới sức mạnh của câu chuyện đối với trí nhớ. Nghiên cứu đã cho thấy rằng não xử lý câu chuyện khác với các hình thức thông tin khác, có sự tham gia của nhiều khu vực của não, bao gồm vùng giác quan, các trung tâm cảm xúc và các khu vực chịu trách nhiệm cho quá trình hình thành trí nhớ. Chính điều này đã giúp cho bộ não:

Mở rộng các liên kết

Bình thường thì mọi người thường lặp đi lặp lại thông tin cho đến khi nhớ chúng. Điều này làm chúng ta mất rất nhiều thời gian và thông tin cũng rất dễ quên.

Nếu bạn quên đi một thông tin thì cũng không có cách nào để kích hoạt lại thông tin vì chúng rời rạc với nhau. Bởi vì không có bất cứ mối liên kết nào giữ thông tin nên chúng sẽ dễ dàng trôi khỏi bộ nhớ.

Còn đối với câu chuyện bạn quên đi một thông tin thì vẫn còn những thông tin khác bạn nhớ được. Chúng sẽ đóng vai trò như một cái mỏ neo của trí nhớ. Chúng giúp bạn kích hoạt lại những hình ảnh, thông tin đã liên kết trong câu chuyện để nhớ ra thông tin bị quên.

Phương pháp kể chuyện kết nối các mảnh thông tin cần ghi nhớ thành một câu chuyện. Khi bạn quên một mảnh thông tin nào đó thì các mảnh thông tin khác giúp bạn nhớ ra mảnh thông tin đã quên đó.

mở rộng liên kết

Câu chuyện tạo ra một mạng lưới các kết nối giữa các chi tiết qua các nhân vật, ngữ cảnh, tình tiết,…  từ đó mà một mạng lưới các tế bào thần kinh cũng kết nối với nhau để giúp củng cố ký ức. Chính những liên kết này giúp trí nhớ được giữ lại.

Mở rộng kết nối cảm xúc tới ký ức

Vùng giác quan, có trách nhiệm xử lý thông tin giác quan như thị giác, thính giác và xúc giác, đặc biệt quan trọng đối với sức mạnh của câu chuyện trong ghi nhớ. Khi ta nghe hoặc đọc một câu chuyện, não của chúng ta mô phỏng lại các trải nghiệm được miêu tả trong câu chuyện, làm cho thông tin trở nên sống động, đáng nhớ và chứa đựng tính kết nối cảm xúc.

Cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong việc định hình ký ức của chúng ta và cách chúng ta hồi tưởng sự kiện và trải nghiệm quá khứ. Kết nối cảm xúc càng mạnh tới ký ức, càng dễ để chúng ta nhớ chúng trong tương lại.

Bởi vì cảm xúc kích hoạt amygdala, là bộ phận của não có nhiệm vụ xử lý thông tin cảm xúc và kích hoạt sự hình thành của những ký ức. Những câu chuyện có khả năng độc nhất dính vào với cảm xúc của chúng ta, làm cho chúng là công cụ hiệu quả mở rộng kết nối cảm xúc với ký ức.

Những trải nghiệm cảm xúc có thể gồm sự hào hứng, nỗi sợ, niềm vui, buồn hoặc bất cứ cảm xúc nào khác mà chúng có thể làm ký ức rõ ràng và dễ nhớ hơn.

kết nối cảm xúc

Như đã nói từ trước, câu chuyện có khả năng kích hoạt cảm xúc, làm cho chúng nổi bật hơn và có tính kết nối cảm xúc. Khi thông tin được trình bày trong một nền tảng cảm xúc, nó có xác suất cao hơn để được giữ lại và nhớ trong tương lai.

Mã hóa thông tin thành câu chuyện

Một trong những cách chính mà những câu chuyện định hình ký ức của chúng ta là qua việc mã hóa thông tin trong định dạng câu chuyện. Mã hóa thông tin liên quan đến quá trình tổ chức thông tin thành một định dạng mà nó có thể lưu trữ và truy xuất sau đó.

Các nghiên cứu đã chứng minh thông tin dạng câu chuyện có hiệu quả hơn lặp lại danh sách thông tin. Bởi vì câu chuyện cung cấp ngữ cảnh và ý nghĩa của thông tin, giúp nó dễ hồi tưởng hơn. Bởi việc trình bày thông tin ở định dạng câu chuyện với các liên kết bên trong đó giúp thông tin trở nên dễ hiểu và dễ nhớ.

Hơn nữa, sử dụng nhân vật, bối cảnh, và kịch bản trong câu chuyện cũng giúp kích hoạt nhiều khu vực trong bộ não để mở rộng khả năng mã hóa và hồi tưởng thông tin.

Phương pháp kể chuyện:  Bạn ghi nhớ các đối tượng được liên kết với nhau bằng cách kể câu chuyện có dòng chảy tự nhiên và logic của chúng, thêm vào những nguyên tắc ghi nhớ.

Ví dụ:

  • Sự oxi hoá (quá trình OXH) của một chất là làm cho chất đó nhường electron hay làm tăng số oxi hoá chất đó.
  • Sự khử (quá trình khử) của một chất là làm cho chất đó nhận electron hay làm giảm số oxi hoá chất đó.

Bạn có thể hình dung ra câu chuyện mỗi nguyên tố có bộ quần áo. Khi nó lạnh, các nguyên tố mặc lớp quần áo. Chúng lang thang đi tìm để hoàn thiện bộ quần áo bên ngoài. Nếu nó thiếu một chiếc vớ thì tìm ai có dư một chiếc để trao đổi.

Xem thêm: Phương pháp kể chuyện liên kết trong siêu trí nhớ

Lợi ích của câu chuyện đối với việc học tập

Cải thiện trí nhớ

Câu chuyện có thể là một công cụ hiệu quả cho việc giảng dạy và học tập, đặc biệt là cho các môn học phức tạp hoặc trừu tượng. Bằng cách trình bày thông tin dưới dạng câu chuyện, thông tin trở nên dễ tiếp cận và dễ hiểu hơn.

Liên kết các khái niệm trừu tượng với câu chuyện bạn sẽ dễ nhớ hàng trăm chi tiết về chủ đề phức tạp. Sử dụng bộ não có chủ ý để xây dựng các liên kết trong câu chuyện.

Các thông tin trừu tượng được kết nối với các thông tin khác dễ hiểu hơn tạo cầu nối tiếp thu hiệu quả hơn. Thay vì để các thông tin trừu tượng đó đứng riêng lẻ sẽ khó giữ lại hơn.

Áp dụng thực tế

Các câu chuyện có một ngữ cảnh để nhìn thấy các mối liên hệ cũng như thực tế hơn học lý thuyết suông. Ngoài ra, câu chuyện thường cung cấp một nền tảng cho thông tin, giúp nó dễ nhớ và áp dụng vào các tình huống trong cuộc sống thực. Đặt kiến thức vào những tình huống ứng dụng thực tế sẽ giúp bạn hình dung trực quan hơn cho việc sử dụng chúng.

Động lực hành động

Như đã nói ở phần trước câu chuyện kết nối với cảm xúc mà trong đó động lực bị ảnh hưởng lớn bởi cảm xúc. Chính điều đó giúp bạn có sự hành động cao hơn.

Tưởng tượng bạn nghe câu chuyện về cô gái trẻ vượt qua nghịch cảnh và đạt được ước mơ của cô ấy. Câu chuyện này gợi lên cảm xúc, truyền cảm hứng cho bạn hành động mạnh mẽ hơn.

Kết luận

Sức mạnh của câu chuyện trong ghi nhớ giống như cái ghế vậy vì chúng “không phải bàn”. Bằng cách kết hợp các yếu tố như cốt truyện, nhân vật và cảm xúc, câu chuyện có khả năng kích hoạt nhiều khu vực của não, cải thiện quá trình mã hóa và ghi nhớ thông tin. Các câu chuyện cổ tích là một minh chứng cho tầm ảnh hưởng lâu dài của câu chuyện đối với cuộc sống của chúng ta. Biết cách sử dụng câu chuyện hợp lý sẽ giúp bạn trong học tập và ghi nhớ hiệu quả.

Give a Comment