Hãy tưởng tượng bạn đang xem một bộ phim. Trong giờ đầu tiên, cốt truyện kéo dài lê thê một chút, các nhân vật được giới thiệu, cốt truyện quanh co và bạn không hoàn toàn bị cuốn hút. Nhưng sau đó, trong 20 phút cuối cùng, một cú twist bất ngờ khiến bạn không nói nên lời và bộ phim khép lại với một cái kết hoàn toàn mỹ mãn. Bạn bước ra khỏi rạp và thốt lên: “Bộ phim hay quá!”
Bây giờ hãy tự hỏi bản thân: Bộ phim có thực sự hay hay chỉ là cái kết để lại ấn tượng với cú twist bất ngờ?
Bạn đã bao giờ nhớ lại các sự kiện như một bộ phim bom tấn. Chỉ cần hai cảnh quan trọng: một cảnh “đinh” kịch tính đến nín thở và cái kết đậm chất “Hollywood”. Theo lý thuyết này, dù cho cả bộ phim có thể nhàm chán, miễn là có vài khoảnh khắc “đỉnh của chóp” và một cái kết hoành tráng, ta sẽ nhớ nó như siêu phẩm để đời!
Chúng ta sẽ lý giải hiện tượng này ngay bây giờ!
Thí nghiệm của Daniel Kahneman
Daniel Kahneman là một nhà tâm lý học nổi tiếng và là người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2002 đã thực hiện một thí nghiệm nổi tiếng liên quan đến việc đánh giá trải nghiệm đau đớn, cụ thể là thí nghiệm nhúng tay trong nước lạnh.
Giai đoạn đầu người tham gia được yêu cầu nhúng tay vào nước lạnh 14°C trong 60 giây. Đây là một trải nghiệm không thoải mái và đau đớn.
Giai đoạn hai người tham gia nhúng tay vào nước lạnh 14°C trong 60 giây, sau đó tiếp tục nhúng tay vào nước ấm hơn (15°C) trong 30 giây nữa. Phần này kết thúc với nhiệt độ ít lạnh hơn, nhưng tổng thời gian là 90 giây.
Sau khi hoàn thành cả hai giai đoạn, người tham gia được hỏi họ muốn lặp lại trải nghiệm nào trong hai giai đoạn trên. Mặc dù giai đoạn hai kéo dài hơn và bao gồm phần đau đớn của giai đoạn một, nhiều người vẫn chọn giai đoạn hai.
Điều này cho thấy rằng ký ức về trải nghiệm của họ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi phần kết thúc ít đau đớn hơn, ngay cả khi toàn bộ trải nghiệm kéo dài hơn và có tổng đau đớn lớn hơn.
Quy tắc Đỉnh-Cuối là gì?
Quy tắc Đỉnh-Cuối (Peak-End Rule) là một hiện tượng tâm lý học. Nó cho thấy cách con người nhớ lại sự kiện hoặc trải nghiệm không phải dựa trên toàn bộ quá trình mà dựa trên hai yếu tố chính: đỉnh cao cảm xúc và khoảnh khắc kết thúc.
Theo lý thuyết này, những khoảnh khắc nổi bật nhất và phần cuối của sự kiện sẽ quyết định ấn tượng tổng thể của chúng ta về trải nghiệm đó, khiến chúng ta đánh giá nó dựa trên những điểm cao trào và kết thúc thay vì toàn bộ quá trình.
Hãy tưởng tượng bạn đi chơi công viên giải trí. Dù phần lớn thời gian bạn chỉ đứng xếp hàng, nhưng bạn nhớ nhất cú rơi tự do đầy phấn khích từ độ cao chóng mặt và kết thúc bằng màn pháo hoa lung linh. Chính những khoảnh khắc đỉnh cao và kết thúc tuyệt vời ấy sẽ là điều bạn nhớ mãi và đánh giá chuyến đi, hơn là khoảng thời gian chờ đợi nhàm chán.
Cách để áp dụng quy tắc Đỉnh-Cuối trong việc học
Hai điều quan trọng nhất của quy tắc Đỉnh-Cuối là tạo ra nhiều đỉnh cảm xúc và tạo kết thúc ấn tượng.
Tạo đỉnh cảm xúc
Đảm bảo rằng đỉnh cao mãnh liệt nhất trong trải nghiệm là đỉnh cao tích cực. Có thể thêm vào những tương tác có ý nghĩa, tin tức tích cực hoặc điều gì đó làm tăng cảm xúc tích cực.
Sử dụng thời gian của năng lượng đỉnh hợp lý như là học khi năng lượng đang ở mức cao. Học chủ đề khó nhất của bạn trong khoản thời gian năng lượng ở mức đỉnh. Những giờ buổi sáng có thể đặc biệt hiệu suất, mặc dù nhiều người ghét dậy sớm. Quan sát đỉnh và đáy năng lượng của bạn trong ngày để điều chỉnh thời gian học cho hợp lý.
Kết thúc ấn tượng
Bạn nên tạo ra nhiều điểm kết thúc, đừng học kéo dài hàng giờ liền, trừ khi bạn đang tận hưởng quá trình tức là đang ở trạng thái dòng chảy. Thực tế, phiên học marathon không hiệu quả. Bạn có thể học được nhiều hơn với 3 phiên 1 giờ hơn là 1 phiên 3 giờ.
Kết thúc mỗi phiên học ấn tượng bằng cách đúc kết bài học, vẽ sơ đồ, dùng thuật ghi nhớ,…
Ứng dụng quy tắc Đỉnh-Cuối cụ thể
Đọc sách theo chương
Đó là lý do vì sao các quyển sách phải chia thành các chương theo từng nội dung. Khi phân loại như vậy bạn sẽ có các khoảng nghỉ nhiều hơn để ghi nhớ thông tin.
Việc nghỉ như vậy sẽ giúp hồi phục sức nhớ tốt nhất khi bắt đầu một chương khác. Bởi não của bạn dễ ghi nhớ các đoạn cuối hơn.
Tương tự, bạn có thể học khóa học theo từng chương.
Phương pháp Pomodoro
Phương pháp Pomodoro là một kỹ thuật quản lý thời gian được phát triển bởi Francesco Cirillo vào cuối những năm 1980. Tên “Pomodoro” xuất phát từ tiếng Ý, có nghĩa là “quả cà chua”.
Phương pháp này gồm các bước cơ bản sau:
- Thực hiện nhiệm vụ cần hoàn thành trong 25 phút.
- Nghỉ ngắn 5 phút.
- Sau 4 phiên làm việc, nghỉ dài hơn trong 15 phút.
Mục tiêu của phương pháp Pomodoro là tạo ra nhiều khoảnh khoắc cuối cùng để giúp ghi nhớ tốt hơn. Ngoài ra phương pháp Pomodoro cũng giúp tập trung cao độ hơn.
Nếu chỉ dùng quy tắc Đỉnh-Cuối thì chưa đủ để ghi nhớ mọi thứ. Bạn có thể làm thông tin trở nên nổi bật, tạo ra liên kết của chính bạn và sau đó ôn tập nó để giữ lại trong tâm trí cho việc học bằng 3 bí mật trong ebook Siêu Trí Nhớ dưới đây.
Error: Contact form not found.
Kết lại
Ký ức của con người về một trải nghiệm không phải được hình thành dựa trên toàn bộ quá trình mà chủ yếu dựa vào những khoảnh khắc đỉnh điểm và phần kết thúc của trải nghiệm đó theo như quy tắc Đỉnh-Cuối. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong nhiều lĩnh vực, từ thiết kế trải nghiệm khách hàng, phương pháp học tập đến quản lý đau đớn trong y tế, và cho thấy rằng việc tạo ra những khoảnh khắc tích cực và kết thúc tốt đẹp có thể cải thiện cách mà chúng ta nhớ lại một sự kiện hay trải nghiệm.
