Một lần tình cờ xem một video trên mạng mà tôi chợt hiểu được ý nghĩa của từ vựng mà không cần dùng từ điển. Đó là video về một chàng trai đi du lịch và muốn thử môn bay du lượn ở bãi biển.
Trong lúc chờ đến lượt mình, chàng trai nhìn thấy người đang bay dù lượn rớt xuống biển, có vẻ chàng trai sợ và thế là chàng trai nói một câu thế này.
Cảm giác hiểu được cụm từ này như có một luồng điện chạy qua người tôi. Đó chính là khoảnh khắc Aha hay hiệu ứng Eureka đã xảy ra đối với tôi.
Từ đó tôi nhận ra đó là cách học tiếng Anh hiệu quả để hiểu sâu từ vựng giúp giao tiếp trôi chảy hơn. Trong bài viết này bạn sẽ biết cách áp dụng khoảnh khắc Aha vào học tiếng Anh và các ngoại ngữ khác.
Khoảnh khắc Aha trong học tiếng Anh
Khoảnh khắc Aha là khoảnh khắc kỳ diệu mà giải pháp cho vấn đề xuất hiện không biết từ đâu. Nó cũng còn được gọi là hiệu ứng Eureka, một nhịp nhỏ mà nó đột ngột làm rõ ràng cảm giác khi giải được một câu đố hoặc hiểu được một khái niệm mà trước đây bạn chưa giải được.
Khoảnh khắc Aha trong học tiếng Anh là khi bạn hiểu ra ý nghĩa của một từ vựng và cách dùng của nó. Hoặc khi bạn nhận ra các cấu trúc ngữ pháp một cách trong tiềm thức mà không cố gắng học thuộc.
Ví dụ: in half
Khi bạn đã học một từ vựng hoặc ngữ pháp và thấy mình không chắc chắn về nó thì các bước tiếp theo làhãy cho phép một khoảng thời gian ủ từ vựng diễn ra để bộ não của bạn có thời gian xử lý và tái cấu trúc vấn đề trong tiềm thức.
Sự trì hoãn này là một trong những phần quan trọng của thời kỳ ủ từ vựng. Trong thời gian này, bộ não của bạn có thể bước vào giai đoạn xử lý tiềm thức, cho phép những ý tưởng mới xuất hiện.
Đến khi bạn gặp lại từ vựng đó trong một ngữ cảnh khác và liên hệ lại với ngữ cảnh ban đầu đã gặp thì sự thấu hiểu về từ vựng đó sẽ được tăng lên. Khi có nhiều sự liên kết về từ vựng thì bạn càng dễ hiểu sâu về từ vựng đó hơn.
Điều này có thể giải thích tại sao, mặc dù đã học từ vựng trước đó, nhưng cái nhìn sâu sắc đến với chúng ta sau thời gian ủ từ vựng lại hoàn toàn khác với những gì chúng ta đã xem xét trước đây.
Lợi ích của khoảnh khắc Aha trong học tiếng Anh
Khoảnh khắc Aha đem lại nhiều lợi ích khi học tiếng Anh:
- Hiểu sâu từ vựng: Khoảnh khắc Aha giúp bạn hiểu sâu về từ vựng. Khi bạn hiểu sâu một từ vựng thì bạn sẽ tự tin trong sử dụng từ vựng đó hơn.
- Nhận ra nhiều pattern: Khi bạn nhận diện ra nhiều pattern (ngữ pháp, cụm từ,…) trong ngôn ngữ thì sẽ giúp bạn sử dụng chúng dễ dàng hơn.
- Tiến bộ: Mỗi khoảnh khắc Aha đó giúp bạn tiến bộ lên một bậc. Trong mạng lưới của sự trôi chảy thì khi có thêm những kết nối mới thì mạng lưới ấy càng trở nên bền vững và linh hoạt.
=>Sự trôi chảy trong cách sử dụng từ vựng và ngữ pháp sẽ tăng lên.
Các phương pháp để tạo ra nhiều khoảnh khắc Aha khi học tiếng Anh
Có nhiều input
Điều kiện quan trọng nhất đó chính là bạn cần có nhiều input: ví dụ, câu chuyện, ngữ cảnh,…. Và chúng hiệu quả nhất khi là Comprehensible Input (đầu vào dễ hiểu).
Tốt hơn là bạn nên có nhiều input khác nhau về một từ vựng hơn là lặp lại một input nhiều lần. Càng nhiều input đa dạng về một từ vựng thì độ hiểu sâu của chúng ta về nó càng cao.
Việc này mở ra nhiều cánh cửa để nhìn thấy nhiều góc độ về một từ vựng. Học theo flashcard thì chỉ có mở một cánh cửa, bạn chỉ nhìn thấy một góc độ duy nhất về từ vựng đó.
Kết nối với những từ vựng khác
Khi một từ vựng đứng một mình thì nó sẽ không có bất cứ đường liên kết nào với những từ vựng khác. Việc này làm dễ quên từ vựng cũng như khả năng kết nối liền mạch khi giao tiếp bị ảnh hưởng.
Cho nên khi học một từ vựng mà có những sự liên kết về ý nghĩa với những từ vựng khác đã biết sẽ giúp ghi nhớ lâu hơn và hỗ trợ sự trôi chảy khi nói. Học một từ vựng rồi sau đó mở rộng ra những từ có liên quan về ý nghĩa.
Và cách để làm điều đó chính là học từ vựng trong input. Nếu một input bạn hiểu được 80% số từ vựng, 20% còn lại là những từ bạn sẽ học mới. Thì thông qua input, các từ vựng mới và từ vựng đã biết đã được liên kết một cách tự nhiên bằng câu chuyện, ngữ cảnh,… Chính mối liên kết này trong input sẽ giúp bạn tạo ra khoảnh khắc Aha.
Sự ôn tập ngắt quãng đa dạng tự nhiên
Sự ôn tập ngắt quãng là một phương pháp để củng cố trí nhớ. Sự ôn tập ngắt quãng này giúp những kết nối yếu được củng cố đúng thời điểm nhưng vẫn đảm bảo tối ưu về mặt thời gian.
Nhưng có vấn đề là bạn phải tạo ra các thẻ flashcard để đưa vào hệ thống ôn tập ngắt quãng. Việc tạo ra các thẻ flashcard này rất tốn thời gian.
Nhưng khi bạn học trong input đa dạng thì các từ vựng sẽ được xuất hiện ở nhiều input khác nhau. Mỗi lần xuất hiện lại chúng ta xem như là một lần ôn tập ngắt quãng đa dạng tự nhiên.
Có thể ở lần học đầu bạn sẽ chỉ nhìn thấy những kết nối đơn giản và yếu ớt về từ vựng. Nhưng mỗi lần lặp lại là một cơ hội để củng cố kết nối và nhìn ra được những kết mối mới đến với từ vựng đó.
Tóm lại các phương pháp đều liên quan đến việc có nguồn input đủ lớn và đa dạng để giúp bạn hiểu sâu hơn về từ vựng và ngữ pháp. Từ đó sẽ giúp bạn trôi chảy hơn trong quá trình sử dụng tiếng Anh.
Tổng kết
Việc tạo ra nhiều khoảnh khắc Aha trong học từ vựng và ngữ pháp tiếng Anh là quá trình giúp mạng lưới từ vựng được kết nối và củng cố chặt chẽ. Có thể nói quá trình này là một quá trình mà bạn sẽ liên tục tạo ra những khoảnh khắc Aha khi hiểu cách dùng từ vựng, nhận ra một pattern ngữ pháp, nhận ra một âm thanh từ vựng,… Từ đó, sự tự tin và trôi chảy khi sử dụng chúng sẽ được tăng cường.
